काठमाडौँ — १८ माघ २०७८
काठमाडौं, जोरपाटीस्थित बौद्धमा सिभिल बैंक र सिभिल बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाका पूर्वअध्यक्ष इच्छाराज तामाङको नयाँ हाउजिङ कम्पनी भेटिएको छ । अनुसन्धानका क्रममा सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले उक्त कम्पनी फेला पारेको हो । ‘यस कम्पनीबारे यसअघि जानकारीसम्म थिएन,’ स्रोतले भन्यो, ‘तामाङका नातागोता र अन्य पीडितहरूसँग बयानका क्रममा उक्त कम्पनीबारे रहस्य खुल्यो । अनि खोजी गर्दा भेटियो ।’ २० रोपनी क्षेत्रफल रहेको उक्त कम्पनी ‘बौद्ध हाउजिङ प्रालि’ का नामका कम्पनी रजिस्ट्रारको कार्यालयमा दर्ता छ । इच्छाराज तामाङ र सिभिल बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाका अध्यक्ष केशवलाल श्रेष्ठका नाममा दर्ता रहेको उक्त कम्पनीको चुक्ता पुँजी ५ करोड मात्र राखिएको छ । जसमा तामाङका नाममा साढे चार करोड र श्रेष्ठका नाममा ५० लाख रुपैयाँ मात्र पुँजी लगानी देखाइएको छ । सोही कम्पनी धितो राखेर एक वाणिज्य बैंकबाट ४० करोड रुपैयाँ कर्जा लिएको पनि भेटिएको छ । ‘उक्त क्षेत्रमा रहेका निर्माणाधीन संरचना र कम्पनीका नाममा रहेको सम्पत्ति मूल्यांकनको काम भइरहेको छ,’ स्रोतले भन्यो । सम्पत्ति शुद्धीकरणले दुई वर्ष (२०७६ साल) देखि नै तामाङ आबद्ध कम्पनीका गतिविधि अनुसन्धान गरिरहेको छ ।
सोही क्रममा तामाङ, उनकी श्रीमती र छोरीहरूका बैंक खाता र चलअचल सम्पत्तिको कारोबार पनि रोक्का गरेको छ । यसअनुसार २१ वटा कम्पनीमा तामाङ र परिवारका सदस्यका नाममा मात्र करिब ७३ करोड रुपैयाँ लगानी रहेको भेटाएको छ । नयाँ कम्पनी भेटिएपछि उनको लगानी रहेका कम्पनी संख्या २२ पुगेको छ । ‘यो कम्पनी बढी रहस्यमय देखियो । मालपोतमा जाँदा जग्गा देखिएन । तर सोही जग्गा धितो राखेर बैंकबाट कर्जा दिएको भेटिएको छ,’ स्रोतले भन्यो, ‘बैंकबाट पनि कागजात झिकाएका छौं । ती कागजातका आधारमा मालपोत कार्यालयमा पुनः जग्गा खोजिदिन भनेका छौं ।’ विभागले तामाङसँग बयान लिने र उनी आबद्ध कम्पनीका सम्पत्तिको मूल्यांकन गर्ने काम पनि सकेको छ । ‘मुद्दा दर्ता गर्ने अन्तिम तयारीमा थियौं, फेरि अर्को कम्पनी भेटियो,’ स्रोतले भन्यो, ‘यद्यपि छिट्टै मुद्दा दर्ता हुन्छ ।’ तामाङको धेरै कारोबार गैरबैंकिङ देखिएको अनुसन्धानका क्रममा विभागले फेला पारेको छ । ‘पटकपटक गरी तामाङ आबद्ध कर्मचारीले डेढ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी रकम बैंक र सिभिल सहकारीबाट निकालेको देखिन्छ,’ स्रोतले भन्यो, ‘तर त्यो रकममध्ये करिब ५० करोड मात्र बैंकिङ प्रणालीमा गएको देखिन्छ । एक अर्ब रुपैयाँ कता गयो, स्रोत भेटिएको छैन ।’ तामाङ आबद्ध २२ वटै कम्पनीले बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट ठूलो परिमाणमा ऋण लिए पनि यसको उपयोग औचित्य पुष्टि हुने गरी नभएको स्रोतले बताएको छ ।
सिभिल बचत तथा ऋण सहकारी संस्थामार्फत बचतकर्ताको रकम फिर्ता नगरेको आरोपमा प्रहरीले गत असोजमा १८ मा तामाङलाई पक्राउ गरेको हो । उनी आबद्ध सहकारीले २ हजारभन्दा बढी बचतकर्ताको करिब साढे ७ अर्ब रुपैयाँ फिर्ता नगरेको उजुरीका आधारमा प्रहरीले उनलाई पक्रिएको हो । सिभिल सहकारीले २ वर्ष (२०७६ वैशाख) देखि बचतकर्ताको रकम फिर्ता नगरेको बचतकर्ताहरूले गुनासो गरेका छन् । सहकारीमा सर्वसाधारणको एक लाखदेखि ८ करोड रुपैयाँसम्म बचत छ । ठगीमा संलग्न भएको आरोपमा सिभिल सहकारीका अध्यक्ष केशवलाल श्रेष्ठ, प्रबन्धक भगवानबहादुर सिंह, जुनियर असिस्टेन्ट म्यानेजर मायोनानी महर्जन, एलिना तुलाधर, जुनियर अधिकृत शंकरप्रसाद पाठक, असिस्टेन्ट संगीत श्रेष्ठ, लेखा अधिकृत राकेश महर्जन, जुनियर सहायक प्रबन्धक बुद्धराज तामाङ, जुनियर सहायक प्रबन्धक कौस्तुभ केतन ढुंगाना र पूर्वलेखा समिति सदस्य हरिहर लामिछाने र सिभिल होम्सका वरिष्ठ प्रबन्धक विजयविक्रम शाहलाई पनि पक्राउ गरिएको थियो । तीमध्ये तामाङ र केशवलाल श्रेष्ठबाहेक अरू छुटिसकेका छन् । २०५७ सालमा स्थापित सिभिल सहकारीमा करिब साढे २ वर्षअघि समस्या सुरु भएको हो । अन्य सहकारीभन्दा महँगो ब्याज दिएर संस्थाले साढे सात अर्बभन्दा धेरै निक्षेप संकलन गरेको थियो । सोही अवधिमा संस्थाले करिब ८ अर्ब रुपैयाँ सिभिल होम्सलाई मात्र कर्जा दिएको छ, जुन कानुनविपरीत हो ।
( कान्तिपुर दैनिक )