सर्लाही । आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा सर्लाही क्षेत्र नम्बर ४ देशकै सबैभन्दा चासोका साथ हेरिएको निर्वाचन क्षेत्रमा परिणत भएको छ। राष्ट्रिय राजनीतिसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएका प्रभावशाली नेताहरू मैदानमा उत्रिएपछि यो क्षेत्र केवल स्थानीय प्रतिस्पर्धा मात्र नभई राष्ट्रिय राजनीतिक सन्देश बोकेको निर्वाचनका रूपमा हेरिन थालेको छ।
यस निर्वाचनको केन्द्रमा छन्—नेपाली कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापा। पार्टीको नेतृत्व सम्हालिसकेपछि पहिलो पटक प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा होमिएका थापाको उम्मेदवारीलाई कांग्रेस मात्र होइन, समग्र राष्ट्रिय राजनीतिले अर्थपूर्ण रूपमा हेरिरहेको छ।
नेतृत्व परिवर्तनपछि पहिलो अग्निपरीक्षा
पुस २७ देखि ३० गतेसम्म सम्पन्न विशेष महाधिवेशनमार्फत शेरबहादुर देउवालाई विस्थापित गर्दै कांग्रेसको नेतृत्व सम्हालेका थापाको हैसियत हाल पार्टीभित्र निर्विवाद देखिन्छ। उक्त निर्णयलाई निर्वाचन आयोगले वैधानिकता दिएपछि र देउवा पक्षको मागदाबी सर्वोच्च अदालतले खारेज गरेपछि थापाको नेतृत्व थप संस्थागत बनेको छ। मंगलबार न्यायाधीश सुनिलकुमार पोखरेलको इजलासले अन्तरिम आदेश दिन अस्वीकार गरेसँगै थापा कानुनी र राजनीतिक दुवै हिसाबले बलियो अवस्थामा पुगेका छन्।
यही पृष्ठभूमिमा सर्लाही–४ बाट उनको उम्मेदवारीलाई ‘नेतृत्व परिवर्तनपछिको पहिलो जनमत परीक्षण’ का रूपमा हेरिएको छ।
काठमाडौं छोडेर मधेस किन ?
२०७० सालदेखि काठमाडौं–४ बाट लगातार निर्वाचित हुँदै आएका थापाले यसपटक क्षेत्र परिवर्तन गर्दै मधेस प्रदेशको सर्लाही–४ रोज्नु सामान्य निर्णय मानिएको छैन। कांग्रेसभित्र यो निर्णयलाई ‘राष्ट्रिय नेता बन्ने आकांक्षा र समावेशी राजनीतिक सन्देश’ का रूपमा व्याख्या गरिएको छ।
२०६४ सालमा समानुपातिक सभासद् हुँदै संसदीय राजनीति थालेका थापाका लागि सर्लाही–४ केवल निर्वाचन क्षेत्र होइन, राजनीतिक विश्वास जित्ने नयाँ मैदान बनेको छ। कांग्रेसले उनलाई भावी प्रधानमन्त्रीको सम्भावित अनुहारका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेको सन्दर्भमा यो निर्वाचन जित्नु थापाका लागि रणनीतिक रूपमा अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिएको छ।
प्रतिस्पर्धा कडा, तर समीकरण बदलिएको
सर्लाही–४ मा कांग्रेसका पूर्वनेता डा. अमरेश कुमार सिंह, एमालेबाट अमनिश कुमार यादव र नेकपाबाट राजनीश राय यादव मुख्य प्रतिस्पर्धीका रूपमा मैदानमा छन्। यसबाहेक २६ स्वतन्त्रसहित कुल ३९ जनाले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन्।
२०७९ सालको निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा डा. सिंहले २० हजार १७ मतसहित जित हासिल गरेका थिए। त्यतिबेला कांग्रेसले टिकट नदिएपछि सिंह स्वतन्त्र बनेका थिए भने कांग्रेसका उम्मेदवार नागेन्द्र कुमार यादवले १८ हजार २५३ मत पाएका थिए। उक्त चुनावमा मत विभाजन कांग्रेसका लागि मुख्य कमजोरी बनेको थियो।
तर यसपटक अवस्था फरक देखिन्छ। कांग्रेस एकीकृत छ, नेतृत्व स्पष्ट छ र उम्मेदवार पार्टी सभापति स्वयं भएकाले संगठनात्मक शक्ति केन्द्रित हुने संकेत देखिएको छ।
स्थानीय संरचना र राष्ट्रिय अर्थ
सर्लाही–४ अन्तर्गत बरहथवा नगरपालिकाका ७ वडा, बसबरिया, धनकौल, रामनगर, बलरा, गोडैता नगरपालिका तथा विष्णु गाउँपालिकाका विभिन्न वडाहरू पर्दछन्। विविध जातीय, सामाजिक र राजनीतिक संरचना भएको यो क्षेत्र सधैं प्रतिस्पर्धी मानिँदै आएको छ।
यही कारण, यहाँको परिणामले केवल एक सिटको फैसला मात्र होइन, कांग्रेसको नयाँ नेतृत्वप्रतिको जनविश्वास र राष्ट्रिय राजनीतिक दिशाको संकेत दिने विश्लेषकहरू बताउँछन्।
प्रभावशाली उम्मेदवार, विगतका कडा प्रतिस्पर्धी नतिजा र राष्ट्रिय राजनीतिक सन्दर्भ जोडिएकाले सर्लाही–४ को निर्वाचन यसपटक विशेष महत्वको बनेको छ। गगन थापाका लागि यो निर्वाचन व्यक्तिगत जितभन्दा पनि नेतृत्वप्रतिको जनस्वीकृतिको परीक्षा हो। त्यसैले सर्लाही–४ को नतिजा केवल सर्लाहीका मतदाताले मात्र होइन, देशभरका राजनीतिक वृत्तले उत्सुकतापूर्वक प्रतीक्षा गरिरहेको छ।