काठमाडौँ — ०६ फागुन २०७८
काठमाडौँ , पशुपति क्षेत्र विकास कोषले पुरातात्त्विक र धार्मिक महत्त्वको ‘साँढे बगैंचा’ (द्वचा केव) हटाउन निर्देशन दिएको छ । सर्वोच्च अदालतले नन्दी (साँढे) र गाईको व्यवस्थापन गर्न दिएको परमादेशको बेवास्ता गर्दै कोषले १५ दिनभित्र उक्त संरचना हटाउन पत्राचार गरेको हो । ‘साँढे र गोरुको व्यवस्थापन कोषले नै गर्ने भएकाले त्यहाँ निर्माण भएका संरचनाहरू १५ दिनभित्रमा हटाई लैजानुहुन,’ कोषका प्रशासकीय अधिकृत भेषराज घिमिरेले पठाएको पत्रमा उल्लेख छ । २०७१ असोज २७ मा कोषका तत्कालीन सदस्य सचिव गोविन्द टण्डनको पालामा काभ्रेका रामबहादुर न्यौपाने अध्यक्ष रहेको गाई–बाच्छा बचाउ तथा समाज विकास अभियानलाई साँढे र गाईको व्यवस्थापन गर्न जिम्मेवारी दिइएको थियो । तर अहिले यहाँ भएका साँढे र गाईको व्यवस्थापनको तयारी नै नगरी गोठ हटाउन आदेश दिइएको न्यौपानेले बताए । ‘पूर्वाधार बनाएर जिम्मा लिन्छन् भने म छाडिदिन्छु,’ उनले भने, ‘नत्र हिजो सडकमा साँढे र गाई जुन बिजोग अवस्थामा थिए, फेरि त्यहीं पुग्छन् ।’ पशुपतिनाथमा डामिएका, सडकमा छाडिएका, दुर्घटनामा घाइते गरी झन्डै डेढ सय साँढे र गाईको यहाँ संरक्षण गरिएको छ ।
टण्डनका अनुसार २०७३ मा ३ वटा साना गोठ र उपचार केन्द्रसमेत कोषले बनाइदिएको थियो । यी संरचना बनाएर ‘नन्दी सेवा स्थल’ नामकरण गरिएको थियो । पशुपति क्षेत्रका लागि कोषको नयाँ गुरुयोजनामा ‘नन्दी बगैंचा’ हटाएर यस क्षेत्रमा जुत्ताचप्पल राख्ने, प्रसाद वितरण गर्ने लगायत प्रयोजनका लागि संरचना बनाइने उल्लेख छ । २ वर्षअघि पनि कोषले संरचना हटाउन पत्राचार गरेको थियो । त्यसविरुद्ध न्यौपाने र नजहित संरक्षण मञ्चले सर्वोच्च अदालतमा रिट दर्ता गराएका थिए । अदालतले २०७७ असार ३ मा तत्काल नहटाउन अन्तरिम आदेश दियो । मंसिर ७ मा न्यायाधीशद्वय आनन्दमोहन भट्टराई र मनोजकुमार शर्माको संयुक्त इजलाशले उत्प्रेषणको परमादेशमार्फत तत्काल संरचना नहटाउन र विकल्प तयार गरी साँढे र गाईको दीर्घकालीन संरक्षण गर्न भनेको थियो । ‘पुरातात्त्विक महत्त्वको स्थल भएकाले यो ठाउँबाट अर्को ठाउँमा साँढे र गाईलाई सार्नै मिल्दैन,’ वरिष्ठ अधिवक्ता प्रकाशमणि शर्माले भने । साँढे बगैंचा पशुपतिनाथ मन्दिरको दक्षिण पश्चिमतर्फ वनकाली छेउमा पर्छ । यो ठाउँबाट बगैंचा सार्ने प्रयास भए फेरि पनि अदालत जाने शर्माले चेतावनी दिए ।
( कान्तिपुर दैनिक )