मुगु — १८ पुस २०७८
मुगु , सोरु गाउपालिका–४ फोतुका ४५ वर्षीय गोपाल कामीको १ छोरी र ७ छोरा गरी ८ सन्तान छन् । अहिलेसम्म उनका कुनै पनि सन्तानले एसईई उतीर्ण गरेका छैनन् । कक्षा ५ सम्म गाउँकै प्राथमिक विद्यालयमा पढेका उनका उनका छोराछोरीले त्यसभन्दा माथि पढेनन् । छोरीको विवाह भइसकेको छ भने छोराहरू मजदुरीका लागि भारत गएका छन् । उक्त गाऊँमा बसोबास गर्ने झन्डै २ दर्जन दलित घरधुरीमध्ये कसैले पनि माध्यमिक तहको पढाइ पूरा गरेका छैनन् । ३५ घरधुरी रहेको रावलबाडास्थित दलित बस्तीमा पनि एसईई उत्तीर्ण गरेको ९ जना मात्र छन् । गाउँ नजिकै माध्यमिक विद्यालय भए पनि प्राथमिक तहमै पढाइ छोड्ने चलनले गर्दा रावलबाडाका दलित युवायुवतीले एसईई उत्तीर्ण गर्न सकेका छैनन् । युवाहरू बीचमै पढाइ छोडेर ज्यालादारी काम खोज्दै भौंतारिने गरेको स्थानीय यज्ञ नेपालीले बताए । ‘गरिबीका कारण पढाइ पूरा गर्न पनि गाह्रो छ,’ उनले भने, ‘घरखर्च टार्न अधिकांश युवा मजदुरी गर्न भारतमा जानुपर्ने बाध्यता छ ।’
स्कुल टाढा नभए पनि विद्यालयमा भर्ना भएका दलित बालबालिकाको पढाइ नियमित नहुने समस्या रहेको उनको भनाइ छ । बीचमै पढाइ छाड्ने चलनले गर्दा विभिन्न सरकारी तथा गैरसरकारी निकायमा कार्यरत दलित कर्मचारीको संख्या पनि न्यून छ । जिल्लाभरिका सामुदायिक विद्यालयमा ५ सय ११ जना शिक्षक कार्यरत छन् । तर दलित शिक्षक–शिक्षिकाको संख्या २१ जना मात्र छ । कर्णाली प्रदेशसभामा पहिलोपल्ट मुगुबाट दानसिह परियार र झोवा विक सांसद भए पनि प्रमुख राजनीतिक दलमा अहिलेसम्म नेतृत्वमा कोही पनि दलित छैनन् । दलितलाई प्राथमिकतामा राखेर कार्कीबाडाका एक दलित य्वुालाई बंगलादेशमा एमबीबीएस पढ्न सहयोग गरेको छायानाथरारा नगरपालिका प्रमुख हरिजंग शाहीले बताए । उनका अनुसार नगरपालिकाको सहयोगमा उनलाई ४ वर्षदेखि छात्रवृत्ति प्रदान गरिएको हो । ‘दलित समुदायको जनचेतना अभिवृद्धि गरी विभिन्न क्षेत्रमा पहुच पुर्याउन खोजिएको छ,’ उनले भने ।
( कान्तिपुर दैनिक )